قبل از اينكه تعريف مددكاري اجتماعي در كارگاه را ارائه كنيم ابتدا تعريف كلاسيك مددكاري اجتماعي را مطرح ميكنيم. بنابه اين تعريف «مددكاري اجتماعي خدمتي است حرفهاي كه بر پايه دانش و مهارتهاي خاص قرار گرفته است، هدف آن، كمك به افراد، گروهها و يا جامعه است تا بتوانند استقلال شخصي، اجتماعي و رضايت خاطر فردي و اجتماعيبهدستآورند.»
روش اصلي مددكار اجتماعي، مددكار فردي است كه به اين صورت تعريف ميشود: «مددكاري فردي، هنري است كه دانش و معلومات مربوط به علم روابط انساني و مهارت در ايجاد رابطه را به كار ميگيرد تا استعدادهاي نهفته و مكنون افراد را بر انگيزد و همچنين منابع اجتماعي متناسب و مربوط را به حركت در ميآورد تا سازگاري بهتري بين مددجوومحيطويايجادنمايد.»
مددكاري اجتماعي ميتواند در مؤسسات مختلفي ارائه شود از جمله در يك كارخانه يا يك كارگاه و در اين صورت منظور از مددجو در تعريف مددكاري اجتماعي يكي از كاركنان كارگاه يا كارخانه است كه به دليل مشكلات فردي (روحي رواني) يا خانوادگي (اختلافات خانوادگي) يا حقوقي (مسائل دادگاهي...) يا مشكلات ارتباطي (ارتباط با همكاران، ارتباط با مديريت، ارتباط با فضاي كار...) دچار عدم سازگاري با محيط شده است و براي كاهش آثار منفي اين مشكلات و در نهايت حل آنها نياز به راهنمايي، حمايت و كمك حرفهاي دارد و اين در شرايطي است كه فرد داراي مشكل در حد امكاناتش تلاش كرده تا مشكلات خود به مرور حل كند ولي موفقيت چنداني نداشته است.
حال اگر با روشهاي حرفهاي مددكاري اجتماعي به اين كارگر كمك شود تا مشكلاتش را حل كند، در مورد مشكلات بعدي كه احتمالا" براي او پيش ميآيد، ظرفيت كافي و تجربه لازم براي حل آنها را بدون كمك گرفتن از ديگران در اختيارخواهدداشت.
در برخي از زمينهها ممكن است يك روانشناس، باليني يا يك پزشك يا يك حقوقدان بتواند براي حل مشكل مربوطه كمك كند ولي با توجه به اينكه ويژگي مشترك در مشكلات مربوط به اينگونه مددجويان، اجتماعي بودن مشكل آنها است لذا مناسبترين فرد براي كمك به اين افراد مددكار اجتماعي است كه خدمات حرفهاي خودش را به كاركنان داراي مشكل در كارگاه ارائه مينمايد و در موارد لزوم از مشورت و همكاري ساير متخصصها مثل روانشناس، پزشك، حقوقدان،جامعهشناسوغيرهنيزاستفادهمينمايد.
مددكار اجتماعي كارگاه كسي است كه به كاركنان داراي مشكل و خانوادههاي آنها يا كاركناني كه تحت «فشارهاي رواني»(3) هستند و خود به تنهايي قادر به مبارزه با آن نيستند، كمك ميكند تا بتوانند با استفاده از نيروهاي خودشانوكمكهايديگران،مشكلاتخودراكاهشدهند.
زندگي اجتماعي يك كارگر همانند ديگر افراد جامعه، بسيار سازمان يافته و پيچيده است. بسياري از كارگران امور خود را به طريقي ميگذرانند و با مشكلات زندگي كنار ميآيند؛ ولي هستند كارگراني كه براي فائق آمدن بر دشواريها، به كمك نياز دارند و اگر كمكلازم در زمان مناسب به آنان نرسد دچار صدمات جبران ناپذيري ميشوند. اين مسأله، به خصوص در مورد كارگراني كه از نظر مالي، جسمي، رواني يا به هر علت ديگري در گذران زندگي دچار ضعف هستند و يادرموردكسانيكهازپشتيبانيخانوادهودوستاندلسوزمحرومند،بيشترصدقميكند.
برخي از كارگران گاه با مشكلاتي روبرو ميشوند كه زندگي آنان را به فروپاشي تهديد ميكند. مشكلاتي چون «بيماري، داغديدگي ناشي از مرگ عزيزان و ضررهاي مالي كه گاهي غير قابل تحمل به نظر ميرسد».(4)
در چنين مواردي، بسياري از كارگران فعال اعم از زن و يا مرد همانند ساير مردم ممكن است به طور موقت دچار ناتواني بشوند و مشكلاتي را تجربه كنند ولي چون دوست دارند كه مستقل باشند لذا ميكوشند قبل از تقاضاي كمك ازديگران،مسائلخودراتاآنجاكهميتوانندخودبهتنهاييحلكنند.
در اين ميان برخي از آنها در تلاش خود با شكست مواجه ميشوند و پس از آن سعي ميكنند مسائلشان را با ديگران مثل مددكار اجتماعي در كارگاه در ميان بگذارند. مثلا" وقتي همسر يك كارگر بيمار ميشود و به بيمارستان ميرود، كارگر ميداند فرزندان خردسالش را چگونه اداره كند و اين در شرايطي است كه مرخصي كافي ندارد و لازم است به كارخانهبرودوكاركند،درحاليكهفرزندانخردسالشدرخانهتنهاهستند.
در گذشته و در جوامع سنتي، ساخت خانواده به صورتي بود كه در اين شرايط به كمك كارگر ميآمد ولي به مرور اين ساخت تغيير يافته، كارگر به شهري ديگر كوچ كرده و در اين شهر يا شهرك كارگري، كسي را ندارد، در اين صورت به مددكار اجتماعي كارگاه مراجعه ميكند تا براي حل مشكل خودش راهنمائي بگيرد.
يا وقتي يك كارگر دچار يك مشكل حقوقي ميشود كه خودش قادر به اداره آن نيست، در آن صورت اگر با نظام حقوقي و دادگستري كشور آشنا نباشد نيازمند مشورت با يك وكيل است و اگر راه و روش مراجعه به وكيل را نداند ميتواندازمددكاراجتماعيراهنماييبگيرد.
يا در زماني كه كارگر خود يا يكي از اعضاي خانوادهاش دچار بيماري ميشود كه نيازمند بستري شدن در بيمارستان است، اگر با نظام بيمارستانهاي تخصصي سازمان تامين اجتماعي آشنا باشد خودش به بيمارستان مناسب مراجعه ميكند و از خدمات آن بيمارستان استفاده ميكند ولي اگر با اين نظام آشنا نباشد ميتواند از كمك مددكار اجتماعي كارگاهبرخوردارگردد.
مشكل ديگر اينكه گاهي يك كارگر براي مراجعه به مؤسسه دچار سردرگمي ميشود چون آدرس مؤسسه را نميداند يا با مقررات آن آشنايي ندارد، روش پر كردن فرمهاي مؤسسه را نميداند. مثلا" براي گرفتن وام از يك بانك، عدم آشنايي كارگر با مقررات بانك و نحوه مراجعه و غيره ميتواند از مشكلات او باشد كه براي حل آن لازم است با يك فرد واجد شرايط در بانك مربوطه مشورت كند و مشكل خودش را حل كند و يافتن چنين فردي كه فرصت اين كار را داشته باشد نيز از مشكلات كارگر است و در اين صورت مددكار اجتماعي مستقر در بانك مربوطه يا مددكار اجتماعي كارگاهميتواندبهاوكمككند.
يك كارگر كارخانه همانند بسياري از مردم، فقط با مقررات مؤسسه محل كار خودش آشنايي دارد و با ساير مؤسسات چندان آشنا نيست. لذا وقتي براي اولين بار به يك مؤسسه غير از محل كارش مراجعه ميكند به دليل عدم آشنايي و ندانستن مقررات آن مؤسسه ممكن است دچار اضطراب و نگراني شود و هر عملي كه انجام دهد اطمينان ندارد كه راه و رسم آن مؤسسه را درست طي ميكند يا خير. در اينگونه موارد قسمت راهنمايي مراجعين يا بخش مشاوره آن مؤسسه ميتواند به چنين فردي كمك كند ولي در مراجعات بعدي چنين مشكلي وجود ندارد و با اطمينان به آن مؤسسه مراجعه ميكند و ممكن است ساير كارگران مراجعه كننده را هم راهنمايي كند.نقش مددكار اجتماعي كارگاه در اين زمينه آشنا كردن كاركنان با مؤسساتي است كه ممكن است كاركنان كارگاه به دلايلي به آن مؤسسات مراجعه كنند از جمله اين مؤسسات ميتوان بيمارستانهاي تخصصي سازمان تامين اجتماعي را نام برد كه هر كدام از آنها در چه زمينهاي تخصص دارند و نحوه مراجعه به آنها چگونه است يا در مورد بانك رفاه كارگران و خدمات مختلفي كه به كارگران ارائه ميدهد و نحوه استفاده از اين خدمات يا امكانات ورزشي، رفاهي كه براي استفاده كارگران تهيه شده و نحوه استفاده از آنها و بسياري مؤسسات ديگر كه بر حسب مورد براي كاركنان كارگاه مطرح ميشود.
بسياري از مشكلاتي كه براي كارگران پيش ميآيد در بين زنان و مردان كارگر مشترك است ولي زنان كارگر داراي مسائلي هستند كه خاص آنها است مثل مشكلات بين خانه و محل كار، رابطه با همسر، انجام وظايف خاص خانمها و برخي مشكلات فرهنگي كه ممكن است براي آنها پيش آيد. در اين مورد، خانمهاي مددكار اجتماعي ميتوانند در بسياري از موارد آنها را راهنمايي كنند و براي حل مشكل آنها از طريق شبكه مددكاري اجتماعي اقدام نمايند. البته كمك مددكار اجتماعي به يك خانم كارگر به صورتي است كه او را قادر ميسازد تا ضمن حل مشكل فعلي خوددر موارد بعدي بتواند بدون مراجعه به مددكار اجتماعي كارگاه، خودش مستقلا" مشكلاتش را حل كند.
اكنون كه با برخي از ويژگيهاي مددكار اجتماعي در كارگاه آشنا شديم، ميتوانيم تعريف آن را ارائه نمائيم: «مددكاري اجتماعي در كارگاه، مجموعه خدمات حرفهاي است كه از سوي مددكار اجتماعي شاغل در كارگاه به كاركنان داراي مشكل يا آسيبپذير ارائه ميشود تا بتوانند مشكلات شخصي، خانوادگي و اجتماعي خودشان را بطور مستقلحلكنندكهنتيجهآنافزايشبهرهوريدركارگاهاست
+ نوشته شده در سه شنبه بیست و ششم مرداد ۱۳۸۹ ساعت 18:30 توسط زائری لطف
|
